Dag 8: Het toverwoord van Corrie Keizer

25 februari 2015

 Corrie Keizer
Corrie Keizer: “Als je mensen vertrouwen geeft, zegt dat fouten gemaakt mogen worden, dan krijgen ze vleugels.”

Verstopt achter een Jumbo supermarkt, boven een winkelgalerij in Zoetermeer, zit Fonteynenburg. Een organisatie die zich richt op het begeleid wonen voor mensen die moeilijker hun draai vinden in het leven. De in totaal 170 medewerkers begeleiden zo’n 400 mensen in de regio Haaglanden naar een zo zelfstandig mogelijk leven. Het kantoor van Fonteynenburg ziet er eerlijk gezegd uit alsof ze zelf ook wat begeleiding kunnen gebruiken maar Corrie Keizer, manager ondersteunende diensten, heeft een andere verklaring: “Wij zijn aan het verhuizen.” Fonteynenburg gaat samenwonen met Limor, een andere maatschappelijke instantie die zich richt op de opvang van dak- en thuislozen. “Zij krijgen hun cliënten meer van onder de brug; wij krijgen ze meer vanuit de GGZ-instellingen”, aldus Keizer. Maar er zijn meer redenen om de samenwerking te bestendigen. ‘Als we het niet goed doen met elkaar dan worden we concurrenten.” En dat is het laatste wat Corrie Keizer wil. Voor haar gaat het om samenwerking en vooral om vertrouwen. Voor de notulen: als het gaat om de term ‘cliënten’ gebruik ik liever het woord uit de verleden tijd: ‘patiënten’, anders klopt de clou aan het einde ook niet.

Voor Fonteynenburg kwamen de sectorplannen van het kabinet op een heel goed moment uit de lucht vallen, in 2013. “Enige tijd voor de sectorplannen hebben wij hier het roer drastisch omgegooid. Vanuit een nieuw elan, een nieuwe ambitie en met een nieuwe bestuurder. De organisatie werd veel platter, er zijn twee managementlagen geschrapt en onze medewerkers kregen meer vrijheid en zelfstandigheid door de zelforganisatie.” We zoeken het even op. Wikipedia noemt ‘zelforganisatie’ een proces waarbij in een chaotisch systeem spontaan structuren ontstaan. ‘Belangrijk is dat een organisatie wel de voorwaarden creëert, maar geen doelbewuste structuren aanlegt’, aldus Wikipedia. Door medewerkers meer vrijheid te geven en een mandaat om zelf het werk te organiseren, ontstaat er een doelgerichte, ‘lean and mean’ organisatie, is de overtuiging. Fonteynenburg ging al zelf-organiserend van 11 naar 3 managers. En de taken en verantwoordelijkheden werden bij de werknemers op de werkvloer belegd. “Vertrouwen is daarbij het belangrijkste begrip”, stelt Keizer. “Als je mensen vertrouwen geeft, zegt dat fouten gemaakt mogen worden, dan krijgen ze vleugels.”

Het geld klotst hier echt niet tegen de plinten

De reorganisatie ging gepaard met een nieuwe inrichting van functies en competenties die de medewerkers moeten hebben. “Mensen die niet pasten, daar hebben we afscheid van genomen. En voor onze woonbegeleiders bijvoorbeeld werd het niveau verhoogd. Woonbegeleider B moest minimaal niveau mbo-4 worden en Woonbegeleider C werd minimaal niveau hbo-5. En ook de andere functies moesten passen in het nieuwe model. En juist op dat moment kregen we lucht van de sectorplannen. Daar zijn we samen met ZorgZijn Werkt, onze werkgeversorganisatie, meteen achteraan gegaan. Het geld klotst hier echt niet tegen de plinten. De hamvraag was: hoe kunnen we de subsidie zo goed mogelijk inzetten om de medewerkers vakbekwaam te maken? Met als resultaat dat we een subsidie hebben gekregen van € 325.000 voor de opleidingen, cursussen en EVC-trajecten. Medio 2016 ronden we daardoor de overgang naar de nieuwe situatie af. Met gekwalificeerde medewerkers. Zonder de sectorplannen hadden we dit proces over een veel langere periode moeten uitsmeren.”

Met de steun van de sectorplannen werd Fonteynenburg eerder dan verwacht klaargestoomd voor de nieuwe realiteiten in de zorgsector. En dat zullen ze nodig gaan hebben. Een van de effecten van de veranderingen in de zorgsector is onder meer een verschuiving van de intramurale zorg in de GGZ (achter de hekken) naar de extramurale zorg (bij de mensen thuis). De instroom van patiënten neemt derhalve toe. “We moeten meer met minder doen”, beaamt Keizer. “Wij willen onze cliënten wel zo zelfstandig mogelijk laten zijn. Was de hulpverlening eerder misschien meer gericht op het in stand houden van een status quo bij deze mensen, nu is onze zorg sterk gericht op het herstel van een zo normaal mogelijk leven. Dit doen we door het principe van Systematisch Rehabilitatiegericht Handelen toe te passen.”

Een kwartje valt

Keizer: “Wij hebben tegen onze medewerkers gezegd: ‘Jullie gaan het doen. Het wordt veel en hard werken en je moet veel zelf doen en regelen’. Ze werden echt in het diepe gegooid. De verantwoordelijkheid ligt nu bij hen zelf. Door hen ook het vertrouwen te geven in die rol durven ze het aan. Ze moeten in de praktijk heel goed kijken, zien, voelen en horen wat er speelt om de juiste dingen te doen. En zelfstandig beslissingen te nemen.” Het klinkt mij in de oren als een eenzelfde soort Systematisch Rehabilitatiegericht Handelen maar dan voor de organisatie zélf. En dan valt er een kwartje. De doelstelling van Fonteynenburg als organisatie is identiek aan het streven voor haar patiënten: zoveel mogelijk zelfstandigheid, zoveel mogelijk eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid. En om dit streven in de praktijk mogelijk te maken, moest Fonteynenburg haar eigen organisatie ont-managen en ‘lean and mean’ maken. Soms geneest de patiënt de dokter. Een aardig bijverschijnsel van het medicijn sectorplan, zullen we maar zeggen. 

Naschrift: de term ‘cliënten’ heeft het vroegere ‘patiënten’ vervangen. Misschien omdat het minder confronterend klinkt of dat de ‘cliënt’ zelf geen ‘patiënt’ meer genoemd wil worden, verwarrend is het soms wel. Het gebruiken van een ander woord voor dezelfde conditie verandert immers de conditie niet.

Naschrift 2: De omslag die Fonteynenburg heeft gemaakt is prijzenswaardig. Niet alleen is een dergelijke omslag noodzakelijk om de nieuwe realiteiten in de zorg vorm te geven in de praktijk: het doorbreekt ook hardnekkige structuren waarbij een instelling zichzelf overhead bezorgt en deze rechtvaardigt door het handhaven van een status quo in de geboden zorg.
 


 

Actieteam crisisbestrijding
Seger Pijnenburg
Seger Pijnenburg