Dag 14: Horen, zien en rekenen in het filiaal van Sinterklaas

5 maart 2015

 
Sectorplan Kleinschalig specialistisch vakmanschap
Jan demonstreert uiteraard ook de meetapparatuur van de opticien aan de UWV-dames.

Wie niet heeft gemerkt dat de brillen- en hoortoestellenbranche behoorlijk veel reclame maakt om het onderste uit de ziektekostenverzekeringskan te halen, moet inderdaad dringend naar de opticien en/of audicien. En in deze sectoren is nieuw bloed hard nodig, zo blijkt bij de Dutch HealthTec Academy in Utrecht, het opleidingscentrum van de Stichting vakopleiding Gezondheids-technische Beroepen (SGVB) in Utrecht. “In ons sectorplan hebben we instroom en scholingsactiviteiten voor 1.305 mensen opgenomen”, zegt Annemarie Ormel van VakmanNU. Speciaal voor deze plannen is VakmanNU opgericht. “Door de crisis vergen BBL-plekken en opleidingen voor medewerkers een te grote investering van de vaak kleine bedrijven. Daarom gaan wij met VakmanNU de regeling onder de aandacht brengen.” Maar dat is nog maar de helft van het verhaal. “Wij moeten ook de juiste kandidaten vinden voor onze opleidingen.”

Om deze juiste kandidaten te vinden, zijn medewerkers van het UWV uit de regio Den Haag uitgenodigd. Ze bezoeken vandaag een aantal vakdocenten die het profiel van deze potentiële nieuwe vakmensen schetsen. Daarmee kan het UWV gericht in de kaartenbakken gaan kijken, zo is de redenering. “We gaan dit nu eerst doen met vier grote steden en later ook in de rest van het land”, zegt Annemarie. Nadat de dames van het UWV zijn binnengedruppeld gaan we op weg in het pand. Was het al een beetje wennen aan de term Dutch HealthTec Academy, het is welhaast surrealistisch om in het pand een compleet ingerichte opticienvestiging binnen te stappen. Compleet met brillenrekken, de beruchte stoel met meetapparatuur en reclameposters. Hier vertelt vakdocent Jan over het vak en de persoon van de opticien. “Hij is representatief en commercieel ingesteld, Hij adviseert de beste bril, liefst ook de duurste. Hij moet de klant attent ontvangen en een kop koffie aanbieden. Iemand met een achtergrond in horeca of drogisterij.”    

Kluwen van polissen en eigen bijdrages

Jan laat zien hoe de winkels zijn ingericht en demonstreert uiteraard ook de meetapparatuur aan de UWV-dames. Enthousiast vragen de dames welke functies er zijn in dit vak. Jan vertelt over de verkoopmedewerkers, de opticiens en glazenslijpers, plus nog veel meer over het reilen en zeilen in de brillenbranche. Over technieken en nogmaals over representatieve commercie. En over de mores van de prijsvechters, waar de kassa reeds alle beschikbare financiële ruimte in de polissen verwerkt bij het afrekenen. De opticien is dankzij de kluwen van polissen, vergoedingen en eigen bijdrages inmiddels ook een financieel specialist geworden. “Komt een Wajonger ook in aanmerking?”, vraagt een UWV-dame.

Als we deur van de opticienwinkel achter ons sluiten staan we opeens weer in het schoolgebouw. We gaan direct een deur verder, naar de audicien. Ook hier weer een compleet ingerichte winkel met dito vakdocent . “Wij werken met opa’s en oma’s, ouderdom is onze werkgever. Daarom moeten nieuwe audiciens wel affiniteit met ouderen hebben, of er goed mee kunnen omgaan. Er komt immers nooit iemand enthousiast binnen. Beginnende audiciens zijn eerder te jong dan te oud. Het is echt tweede loopbaan onderwijs. Vorig jaar heb ik nog een diploma uitgereikt aan iemand van 62 jaar.” En ook hier gaat het om representatieve, communicatieve en enigszins technische vaardigheden. Een goede beheersing van het Nederlands is een must. Ook een commerciële houding is gewenst. “Wij zijn soms een filiaal van Sinterklaas. Maar dat geldt alleen de hoortoestellen in de basislijst van de zorgverzekering. De duurdere toestellen kosten al gauw zo’n €1.500 tot €1.600. De klant moet zelf het formulier invullen om te bepalen in welke categorie hij valt. Wij adviseren dan altijd een beetje te overdrijven zodat een duurder apparaat vergoed wordt.”      

Gastvrouw die de koffie brengt

De dames van het UWV zijn geïnteresseerd in welke kleuren de toestellen beschikbaar zijn Maar vragen ook of vrouwen audicien kunnen worden. “Er zijn nu veel vrouwen in de opleiding, bijna de helft. Helaas worden die in de praktijk nog te vaak gezien als de gastvrouw die koffie brengt in plaats van de audicien.” Potentiële kandidaten worden wel geacht om eerst een baan te vinden bij een audicien, voordat ze de vakopleiding kunnen volgen. De UWV-dames knikken. “Wij hebben veel cliënten van 30-plus. Hoe komen die aan een baan? Wat moeten wij ze adviseren?” De vakopleider geeft aan dat dat lastig is. “Het gaat niet best in de branche door alle veranderingen in de zorg.” En dan gaan de dames van het UWV weer verder, op naar de tandtechnicus en de orthopedische schoentechnicus. Eigenlijk is het best eigenaardig dat UWV medewerkers – die toch vakspecialist in vacatures zouden moeten zijn – hier kennelijk moeten leren over welke talenten, vaardigheden en competenties kandidaten voor deze beroepen dienen te beschikken.

Het is een forse uitdaging voor Annemarie om als druk oliemannetje tussen de werkgevers in de sector, de opleidingen en het UWV heen en weer te pendelen om de juiste mensen op de juiste plekken te krijgen. En de wensen van de werkgevers te koppelen aan de mogelijkheden. “We hebben vakmensen nu en straks hard nodig. Werkgever hebben het liefste vakbekwame nieuwe medewerkers. Maar met hulp van het sectorplan kiezen ondernemers nu ook vaker voor een instromer die in opleiding gaat.” Dan moeten er wel de juiste kandidaten zijn, bedenk ik me. Wat we hebben gehoord van de opticien en audicien, ligt die lat vrij hoog. Terecht, vanuit hun perspectief. Maar of het ook leidt tot de gewenste instroom? Vind ze maar eens, die representatieve, commerciële, communicatieve en technische mensen met inzicht in zorgverzekeringen. Aan de andere kant: de vergrijzing die op gang komt zal uiteindelijk de wal kunnen zijn die het schip keert.