'Er is meer nodig': Aanbevelingen voor het arbeidsvoorwaardenoverleg 2001

Publicatienummer 1/01

7 februari 2001 - Nadat werkgevers en werknemers in de Stichting van de Arbeid op 22 december 2000 een beginsel-akkoord hadden bereikt over het in 2001 te voeren arbeidsvoorwaardenbeleid, hebben zij op 7 februari dit akkoord, getiteld: 'Er is meer nodig' formeel vastgesteld.

Vooraf

In de negentiger jaren heeft de Stichting van de Arbeid tot twee keer toe een centrale aanbeveling met een brede agenda voor het decentrale CAO-overleg opgesteld. Dat zijn achtereenvolgens Een Nieuwe Koers in 19931 en de Agenda 20022 in 1997 geweest.
Voor beide geldt dat ze in het teken staan van maatwerk, differentiatie, zeggenschap en eigen verantwoordelijkheid.

In met name de CAO’s die in de tweede helft van het vorige decennium zijn afgesloten, is de invloed daarvan goed merkbaar. Er wordt steeds meer ruimte geboden voor maatwerk op ondernemingsniveau en in samenhang daarmee ontstaan er nieuwe arbeidsverhoudingen.
Ook ontstaan er nieuwe evenwichten tussen flexibiliteit en zekerheid3, in de sfeer van de beloning, in de combinatie van werk en privé4 alsmede in de contractuele relaties van werkgevers en werknemers.

Het vergroten van de employability van werknemers is inmiddels een blikvanger. Kwaliteit van de arbeid en werkdruk in relatie tot de arbeidsorganisatie staan ook op de CAO-agenda.
Daarnaast is er bij werknemers een toenemende behoefte aan meerkeuzemogelijkheden. In een toenemend aantal CAO’s zijn in dit verband al afspraken over zogenaamde á la carte-systemen gemaakt. Daarover heeft de Stichting in 1999 nog een aanbeveling opgesteld.5
Bij al deze akkoorden en aanbevelingen was en is het uitgangspunt een verantwoorde loon-kosten-ontwikkeling. Deze wordt in hoge mate bepaald door de economische situatie in het algemeen en door de rendements- en concurrentiepositie waarin de afzonderlijke bedrijfstak of onderneming verkeert, in het bijzonder.

De Stichting van de Arbeid stelt vast dat de Agenda 2002 nog een doorlooptijd van een jaar heeft. In de eerste helft van 2001 zal een meer complete evaluatie duidelijk moeten maken wat er van de aanbevelingen in de breedte en de diepte is terecht gekomen.
In dat kader is het wenselijk een vernieuwde visie op het toekomstig arbeidsbestel en de toekomstige arbeidsverhoudingen te formuleren. Daarbij gaat het onder meer om de impact van de ‘Nieuwe Economie', structurele veranderingen op de arbeidsmarkt, het tijd- en beloningsbeleid, de inbedding in internationale ontwikkelingen, het doortrekken van het decentralisatieproces alsmede het maatschappelijk ondernemen.

Vooruitlopend hierop maken de knelpunten op de arbeidsmarkt, de noodzaak te investeren in de kwaliteit van de collectieve sector en een dreigende ‘loon-prijsspiraal’ het echter gewenst dat er reeds nu initiatieven worden genomen om het sociaal-economische en het overleg-klimaat in 2001 te beïnvloeden. Daartoe is in paragraaf 2 een sociaal-economische beleidsagenda voor 2001 en daarna geformuleerd die zich vooral tot de overheid richt.
Ook de sociale partners hebben een verantwoordelijkheid zowel op centraal als decentraal niveau.
De Stichting van de Arbeid heeft dit uitgewerkt in de vorm van aanbevelingen voor het CAO-overleg 2001. Deze zijn bedoeld als een verdieping van de Agenda 2002 en vormen tevens een eerste belangrijke stap op weg naar een nieuwe CAO-agenda voor de jaren 2002 en volgende. Daarbij gaat het om de loonkostenontwikkeling, scholing en employability, de combinatie van arbeid en privé, alsmede het beloningsbeleid.
De Stichting beveelt partijen bij het CAO-overleg 2001 nadrukkelijk een samenhangende bespreking van deze thema’s aan, zoals deze hierna zijn verwoord in de paragrafen 3 t/m 6.
Tenslotte formuleert de Stichting in paragraaf 7 een aantal wensen voor overheidsfaciliteiten die bij deze aanbevelingen aansluiten.

1 Stichting van de Arbeid, Een Nieuwe Koers, agenda voor het cao-overleg 1994 in het perspectief van de middellange termijn; 16 december 1993, publicatienr. 9/93
2 Stichting van de Arbeid, Agenda 2002, agenda voor het cao-overleg in de komende jaren; 9 december 1997, publicatienr. 13/97

3 Stichting van de Arbeid; Flexibiliteit en Zekerheid; 3 april 1996; publicatienr. 2/96
4 Stichting van de Arbeid; Overwegingen en aanbevelingen inzake de combinatie van arbeid en zorg, 18 maart 1997, publikatienr. 2/97
5 Stichting van de Arbeid, Naar arbeidsvoorwaarden op maat: vergroting van keuzemogelijkheden voor werknemers betreffende het samenstel van arbeidsvoorwaarden, 28 april 1999, publicatienr. 1/99